Φερεγγυότητα ΙΙ: Τυπική εναρμόνιση ή ευκαιρία αναδιοργάνωσης και δημιουργίας υπεραξίας;

77
Του κ. Στυλιανου Μαλάμου, Διευθυντή Εσωτερικού Ελέγχου της ΑΕΓΑ Ευρωπαϊκή Πίστη

Φερεγγυότητα ΙΙ
Η «Φερεγγυότητα ΙΙ» αποτελεί την πιο σημαντική κανονιστική αλλαγή στην ευρωπαϊκή ασφαλιστική αγορά των τελευταίων δεκαετιών. Η νέα αυτή κανονιστική οδηγία βασίζεται σε μια σφαιρική προσέγγιση, η οποία λαμβάνει υπόψη της όλους τους κινδύνους τους οποίους αντιμετωπίζει μια ασφαλιστική εταιρεία. Σκοπός της «Φερεγγυότητας ΙΙ» είναι να επιφέρει μια ισορροπία στην ασφαλιστική αγορά, που θα προσφέρει μεγαλύτερη προστασία στους καταναλωτές (λήπτες ασφάλισης), μεγαλύτερη διαφάνεια, εναρμόνιση των κανονιστικών πλαισίων των χωρών της Ε.Ε. και συγχρόνως θα αυξήσει τον ανταγωνισμό των εταιρειών. Η εφαρμογή της οδηγίας από το 2014 θα συνεισφέρει στη δημιουργία μιας πιο αποτελεσματικής και ασφαλούς λειτουργίας της ασφαλιστικής αγοράς. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, καλούνται σήμερα οι ασφαλιστικές εταιρείες να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της εν λόγω οδηγίας, να αναδιοργανώσουν και να δομήσουν κατάλληλα τις εσωτερικές τους λειτουργίες.

Ελληνική Ασφαλιστική Αγορά και Εποπτική Αρχή Τ.τ.Ε.
Η ελληνική ασφαλιστική αγορά υπέστη ένα σοβαρό πλήγμα το 2009 και το 2010, χρονιές κατά τις οποίες έλαβαν χώρα οι ανακλήσεις αδειών εταιρειών. Το γεγονός αυτό δημιούργησε ανασφάλεια και αναστάτωση στην αγορά και στον  Έλληνα καταναλωτή. Το βασικό πρόβλημα, τότε, ήταν η έλλειψη πίστης προς τον κλάδο. Σήμερα, μετά την επιτυχημένη δράση της ΕΠΕΙΑ και τη μεταφορά της εποπτείας της στην Τ.τ.Ε., η αγορά βρίσκεται σε μια φάση εξυγίανσης και υγιούς ανάπτυξης. Ο έλεγχος της δραστηριότητας της ασφαλιστικής βιομηχανίας είναι σήμερα πιο αποτελεσματικός και αυτό θωρακίζει την αξιοπιστία του θεσμού. Η εποπτική αρχή επιτελεί ένα σημαντικό έργο, που δεν έχει σκοπό μόνο την εποπτεία, αλλά εστιάζει και στον τομέα οργάνωσης και λειτουργίας των εταιρειών. Με το σχέδιο διαβούλευσης της Τ.τ.Ε. που εκδόθηκε το 2011, σχετικά με το πλαίσιο αρχών λειτουργίας και των συστημάτων εσωτερικού ελέγχου των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, η Τ.τ.Ε. προετοιμάζει ταυτόχρονα τις ασφαλιστικές εταιρείες για τη μετάβασή τους στη «Φερεγγυότητα ΙΙ». 
Σημαντικό για  την επιτυχία του επιχειρήματος «Φερεγγυότητα ΙΙ» είναι να τεθεί σε λειτουργία ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα ισορροπεί το κόστος εναρμόνισης, το οποίο καλούνται οι ασφαλιστικές εταιρείες να καταβάλουν, με το μελλοντικό όφελος, το οποίο θα προκύψει γι’ αυτές. Είναι σημαντικό η οριστικοποίηση της νέας οδηγίας (λαμβάνοντας υπόψη και την Omnibus II) να καταλήξει σε ένα πλαίσιο, το οποίο δεν θα δημιουργήσει υπέρογκη, γραφειοκρατική, κοστοβόρα διαχείριση και σε υπέρογκες εποπτικές απαιτήσεις κεφαλαίων για τις ασφαλιστικές εταιρείες, διότι μια τέτοια έκβαση δεν θα ήταν πιθανόν προς όφελος του τελικού καταναλωτή και θα απέκλινε ίσως και από τον πρωταρχικό σκοπό της οδηγίας.

Εταιρική Διακυβέρνηση
Ένα από τα νέα στοιχεία που εισάγονται στην ελληνική ασφαλιστική αγορά με τη «Φερεγγυότητα ΙΙ» είναι ο δεύτερος πυλώνας, ο οποίος σχετίζεται με την Εταιρική Διακυβέρνηση. Ο δεύτερος πυλώνας ασχολείται με την εσωτερική οργάνωση των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, οι οποίες καλούνται να αναπροσαρμόσουν τον τρόπο λειτουργίας τους υιοθετώντας νέες δομές διοίκησης και λήψης αποφάσεων, στη βάση της συστηματικής παρακολούθησης όλων των μορφών κινδύνων που αντιμετωπίζει μια ασφαλιστική επιχείρηση. 
Η αποτελεσματική λειτουργία του δεύτερου πυλώνα θα αποφέρει μελλοντικά στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις μιαμείωση του ύψους των απαιτήσεων τήρησης εποπτικών κεφαλαίων, καθώς οι εταιρείες με αναπτυγμένο τον πυλώνα της εταιρικής διακυβέρνησης θα είναι σε θέση να επιδείξουν τεκμηριωμένα ότι κατέχουν την απαιτούμενη αυτογνωσία για τους κινδύνους που διατρέχουν. Ο δεύτερος πυλώνας προβλέπει ότι οι αποφάσεις που θα λαμβάνουν οι εταιρείες θα βασίζονται στα αποτελέσματα ασκήσεων εκτίμησης των ενδογενών και εξωγενών κινδύνων της επιχείρησης.  

Η Ευρωπαϊκή Πίστη, ως μόνη εισηγμένη ασφαλιστική εταιρεία στο Χρηματιστήριο Αθηνών, αντιλαμβάνεται ότι σε περίοδο οικονομικής κρίσης οι επενδυτές είναι πιο προσεκτικοί και πιο απαιτητικοί από άλλοτε, αναζητώντας μεγαλύτερη διαφάνεια, για να διασφαλίζουν την κατάλληλη απόδοση της επένδυσής τους.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Πίστη αντιμετωπίζει το δεύτερο πυλώνα της εταιρικής διακυβέρνησης ως ένα επιπλέον συγκριτικό πλεονέκτημα και όχι  μονομερώς ως μια πηγή αυξημένων λειτουργικών εξόδων και γραφειοκρατίας. Η πεποίθησή μας είναι ότι η εταιρική διακυβέρνηση αποτελεί ένα μέσο εντόπισης και, εν συνεχεία, μέσο μείωσης των επιχειρησιακών κινδύνων. Πιστεύουμε ότι η κατάλληλη αναδιοργάνωση των εσωτερικών δομών της εταιρείας θα αποφέρει βελτίωση στην αποτελεσματικότητα της εταιρείας και θα αποτελέσει ένα μακροπρόθεσμο μέσο αύξησης της αξίας της επιχείρησης. Την εταιρική διακυβέρνηση δεν την θεωρούμε απλώς ως μια άσκηση συμμόρφωσης αλλά ως μια ευκαιρία δημιουργίας υπεραξίας.
Η Ευρωπαϊκή Πίστη, με διάθεση ανανέωσης, ομαδικό πνεύμα και έμπνευση, έχει επενδύσει και έχει ενσωματώσει στις δαπάνες της το σχετικό κόστος, όπως ανεξάρτητο Εσωτερικό  Έλεγχο, ανεξάρτητη Αναλογιστική Υπηρεσία, Τμήμα Risk Management, Τμήμα Compliance, Διοικητικό Συμβούλιο με εκτελεστικά μέλη και ανεξάρτητα μη εκτελεστικά, όπως ορίζεται από τους σχετικούς Νόμους.
Η Ευρωπαϊκή Πίστη διενήργησε μέσα στο 2012 ενδοεταιρική αυτοαξιολόγηση κινδύνων (risk control self assessments). H αξιολόγηση των κινδύνων και η καταγραφή μηχανισμών ελέγχου πραγματοποιήθηκε μέσα στο πλαίσιο της επισκόπησης, καταγραφής και επικαιροποίησης των εταιρικών διαδικασιών. Επιπρόσθετα, μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η εταιρεία έχει ενδεικτικά αναπτύξει Εταιρικό Κώδικα Δεοντολογίας και Σχέδιο Αδιάλειπτης Λειτουργίας της Εταιρείας (Business Continuity Plan). Έχει, επίσης, εκπονήσει Πολιτική Επιλήψιμων Πράξεων (Whistleblowing policy) και Πολιτική Παραπόνων, με σκοπό τη δημιουργία και προαγωγή ενός περιβάλλοντος/κουλτούρας εσωτερικού ελέγχου.

Η Διαχείριση της Αλλαγής 
(Change Management)
Ένα από τα πιο δύσκολα εγχειρήματα που άπτονται γενικότερα μιας οργανωτικής αλλαγής, είτε αυτή ονομάζεται Solvency II, είτε SOX (Sarbanes & Oxley), είτε κάποια άλλη κανονιστική απαίτηση, είναι η ευρύτερη αποδοχή της αλλαγής από το ανθρώπινο δυναμικό ενός οργανισμού. Η αλλαγή ως φαινόμενο είναι κάτι που από την ανθρώπινη φύση μας, συνήθως, μας κάνει να αντιστεκόμαστε και να μην την αποδεχόμαστε εύκολα. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο η κάθε επιχείρηση να εστιάζει σε ένα «bottom-up approach», δηλαδή ξεκινώντας τη διαδικασία της αλλαγής πρώτα από τη βάση, ώστε να επιτύχει τη μεγαλύτερη δυνατή αποδοχή από το ανθρώπινο δυναμικό. 
Σημαντικός παράγοντας για την επιτυχή υλοποίηση και αναδιοργάνωση ενός τέτοιου εγχειρήματος είναι η δημιουργία «πρεσβευτών της αλλαγής» και ανάδειξη των ωφελειών που θα αποφέρει η αλλαγή. Στην Ευρωπαϊκή Πίστη πραγματοποιήθηκαν κατά το 2011 και το 2012 «workshops», ώστε οι άνθρωποι να αισθάνονται συμμέτοχοι στην αλλαγή. 
Όταν πραγματοποιούνται αλλαγές, θα πρέπει να δίνεται μεγάλη έμφαση στον κρίσιμο ρόλο του ανθρώπινου παράγοντα στη μετάβαση και αναπροσαρμογή σε νέο κανονιστικό πλαίσιο λειτουργίας, ώστε η αλλαγή να γίνεται αντιληπτή ως κάτι θετικό και κάτι που δημιουργεί υπεραξία στην καθημερινή εργασία των υπαλλήλων.