Ο Τειρεσίας της μυθολογίας των Τραπεζών απειλεί τις ασφάλειες

10

Σε αναβρασμό βρίσκεται το τελευταίο δίμηνο η ασφαλιστική αγορά και κυρίως ο χώρος των διαμεσολαβητών, μετά την παρουσίαση, στις 29 Μαρτίου, του σχεδίου για τη δημιουργία «Αρχείου Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών με Παράτυπη Συμπεριφορά», του γνωστού πλέον «Ασφαλιστικού Τειρεσία».
Αν και κοινός τόπος όλων των εμπλεκόμενων πλευρών (ΔΕΙΑ, ασφαλιστικές εταιρείες, διαμεσολαβητές) είναι η διαπιστωμένη ανάγκη για εξυγίανση της ασφαλιστικής αγοράς -που όλο εξυγιαίνεται και όλο άρρωστη μένει-, έντονος είναι ο προβληματισμός αν και κατά πόσο το συγκεκριμένο σχέδιο, έτσι όπως έχει δομηθεί, εξυπηρετεί το σκοπό αυτόν ή, αντίθετα, υπάρχει κίνδυνος να λειτουργήσει μονομερώς και καταχρηστικά ως “όπλο” εις βάρος των διαμεσολαβητών και να καταλήξει από εργαλείο εξυγίανσης της ασφαλιστικής αγοράς να εξελιχθεί σε εργαλείο προγραφής ενός σημαντικού, του σημαντικότερου ίσως, κομματιού αυτής. Και μάλιστα σε μία στιγμή που η αγορά έχει ανάγκη τον καλύτερο πρεσβευτή της προς την κοινωνία.

Οι ενστάσεις των διαμεσολαβητών
Οι διαμεσολαβητές διατύπωσαν από την αρχή σοβαρές ενστάσεις για τον ασφαλιστικό Τειρεσία, εκτιμώντας ότι ο κοινός στόχος για εξυγίανση της αγοράς δεν εξυπηρετείται από το συγκεκριμένο σχέδιο, το οποίο και χαρακτηρίζουν διαβλητό, μονομερές και υποκειμενικό.
Οι απόψεις τους συνοψίζονται επιγραμματικά σε σχετικό δελτίο τύπου της 11ης Μαΐου (υπογράφεται από τα σωματεία μέλη της ΕΑΔΕ: ΠΟΑΠ, ΣΕΜΑ, ΠΣΑΣ, ΠΣΣΑΣ και Σύνδεσμο Συνεργαζόμενων με Μεσίτες Lloyd’s στην Ελλάδα), όπου τονίζονται χαρακτηριστικά τα εξής: «Συμφωνούμε, και το έχουμε διακηρύξει με πολλούς τρόπους, ότι η Ασφαλιστική Αγορά στο σύνολό της έχει ανάγκη κανόνων και προσπαθειών για την εξυγίανσή της, προκειμένου να αποβληθούν άτομα με παραβατική συμπεριφορά, που δεν προέρχονται μόνο από το χώρο της Ασφαλιστικής Διαμεσολάβησης, αλλά και από Εταιρείες και στελέχη τους, που σήμερα ως “Φορέας” ζητούν τη δημιουργία αυτού του διαβλητού, μονομερούς και υποκειμενικού σχεδίου Ασφαλιστικού Τειρεσία. Είναι εδραία πεποίθησή μας ότι η δημιουργία του δεν υπηρετεί τον κοινό στόχο, αλλά αντίθετα δημιουργεί το πλαίσιο υποκειμενικής, αυθαίρετης και συχνά καταχρηστικής και εκβιαστικής χρήσης με μοιραία αποτελέσματα στην επαγγελματική πορεία των Διαμεσολαβούντων, χωρίς να παρέχει τα απαιτούμενα εχέγγυα άμεσης και αποτελεσματικής προστασίας των δικαιωμάτων των Διαμεσολαβούντων». (Αναλυτικά, οι θέσεις τους διατυπώνονται στο κείμενο των παρατηρήσεων που απέστειλαν, στα πλαίσια της διαβούλευσης, στην ΤτΕ και το οποίο παραθέτουμε αυτούσιο παρακάτω).

Η συνάντηση της 15ης Μαΐου
Στη συνάντηση, μάλιστα, της 15ης Μαΐου με την Εποπτική Αρχή, την ΕΑΕΕ και την ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ, προσήλθαν για να καταγγείλουν το προτεινόμενο σχέδιο στο σύνολό του, επιμένοντας, για άλλη μια φορά, ότι «η σύλληψη και υλοποίησή του, στερούμενη οιουδήποτε αντικειμενικού κριτηρίου, δεν έχει στόχο την εξυγίανση της αγοράς, αλλά την έκθεση και εξαφάνιση του Διαμεσολαβητή, που μένει απολύτως απροστάτευτος απέναντι σε αδιαφανείς, εκβιαστικές και αυθαίρετες διαδικασίες». 
Το αίτημά τους για απόσυρση του σχεδίου δεν γίνεται δεκτό από την ΤτΕ, η οποία έχει διατυπώσει τον τελευταίο χρόνο αρκετές φορές την επιθυμία της να δημιουργηθεί ένα σύστημα ελέγχου των διαμεσολαβητών, μέσω του οποίου προσδοκά ότι θα μπορεί να ελέγχει ακόμα καλύτερα και αυστηρότερα και τις ίδιες τις εταιρείες (διαβάστε σχετικά: «Η ασφαλιστική αγορά υπό το πρίσμα της εποπτείας της», τεύχος Απριλίου 2012). Θεωρώντας, λοιπόν, ότι το θέμα έχει επαρκώς συζητηθεί επί της αρχής, ζητά από τους διαμεσολαβητές εντός μίας εβδομάδας να καταθέσουν μέσω των νομικών τους συμβούλων τις τελικές κατ’ άρθρον προτάσεις τους. Η εξέλιξη αυτή δεν φαίνεται να ευχαριστεί πλήρως τους τελευταίους, αλλά δέχονται, όπως δηλώνουν, να συμβάλουν στην εξασφάλιση «εκείνων των προϋποθέσεων που θα κάνουν το σύστημα δικαιότερο και αντικειμενικό».
Για έναν πιο αντικειμενικό παρατηρητή, η παραπάνω απόφαση της εποπτικής αρχής υποδηλώνει μία πιο διαλλακτική στάση από μέρους της ΔΕΙΑ, σε σχέση με αυτή που είχε επιδείξει σε προηγούμενες διαβουλεύσεις. Βέβαια, για να κρατάμε και …μικρό καλάθι, ας περιμένουμε να δούμε τι θα κρατήσει και τι όχι από τις προτάσεις που θα της υποβληθούν από τους διαμεσολαβητές. Δεν μπορεί, όμως, να μη σκεφτεί κανείς ότι ίσως αναγνωρίζει τελικά, με αυτόν τον τρόπο, ότι σε πολλά σημεία οι διαμεσολαβητές έχουν δίκιο να αντιδρούν (;).

Τι θα προτείνει η ΕΑΔΕ
Μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές δεν είχε ακόμα εξαντληθεί η διορία κατάθεσης των προτάσεων, για να έχουμε μια πιο πλήρη εικόνα, πληροφορίες μας, όμως, θέλουν την ΕΑΔΕ να εστιάζει σε δύο σημεία:
Πρώτον, στο να εξασφαλίζεται η αντικειμενικότητα στην καταχώριση στο Αρχείο, με τη δημιουργία μίας επιτροπής, η οποία θα εξετάζει επισταμένα την κάθε περίπτωση και στην οποία θα εκπροσωπούνται όλα τα εμπλεκόμενα μέρη (εταιρείες, διαμεσολαβητές και ΔΕΙΑ). 
Δεύτερον, για τους πιο σημαντικούς κωδικούς (μια και δεν θεωρούν εφικτό να δεχτεί η άλλη πλευρά να γίνει για όλους), θα ζητήσουν να απαιτείται, πριν την καταχώριση στο Αρχείο, τελεσίδικη δικαστική απόφαση ή έστω να έχει ασκηθεί μήνυση.

Σύμφωνες με τον Τειρεσία αλλά και ανοιχτές σε προτάσεις οι εταιρείες
Στο εισαγωγικό κείμενο του σχεδίου, βασικά σημεία του οποίου είχαμε φιλοξενήσει στο προηγούμενο τεύχος της «Α.Α.», αναφερόταν ότι αυτό έγινε κατόπιν αιτήματος των ασφαλιστικών εταιρειών με τη σύμφωνη γνώμη της ΤτΕ, ως εποπτεύουσας αρχής, γεγονός που προκάλεσε επιπλέον αντιδράσεις από μέρους των διαμεσολαβητών.
Αυτό διαψεύστηκε κατηγορηματικά από μέρους της ΕΑΕΕ, στη συνάντηση που είχαν οι εκπρόσωποί της με εκπροσώπους των διαμεσολαβητών, στις 24 Απριλίου. Στη συνάντηση αυτή επέμειναν μέχρι τέλους ότι το κείμενο του ασφαλιστικού Τειρεσία έγινε με πρωτοβουλία της ΤτΕ και η όποια αναφορά στις ασφαλιστικές, εάν αυτή υπήρχε –υποστηρίζεται ότι στο κείμενο που τους εδόθη δεν υπήρχε σχετική αναφορά–, αποδίδεται σε λάθος διατύπωση του συντάκτη, δηλαδή της Τειρεσίας ΑΕ.
Διαφωνίες επί του σχεδίου, όπως αυτό παρουσιάστηκε, δεν υπήρξαν από τη μεριά τους. Γι’ αυτό και όταν τους ζητήθηκε από την ΕΑΔΕ, κατά την παραπάνω συνάντηση, να συμφωνήσουν στην απόσυρσή του και στην εκ νέου από κοινού επεξεργασία και επαναδιατύπωσή του, περιορίστηκαν να δηλώσουν τη διάθεσή τους να στηρίξουν, κατά τη συνάντηση με την ΤτΕ, την όποια ποιοτική αναβάθμιση προταθεί από μέρους των διαμεσολαβητών.
Μάλιστα, θεωρείται από πλευράς ασφαλιστικών ότι η επιμονή των διαμεσολαβητών να “ποινικοποιήσουν” τις διαδικασίες ένταξης στον Τειρεσία, εντέλει θα λειτουργήσει εις βάρος τους, αφού κρίνεται ότι οι συνέπειες ένταξης στο Αρχείο δεν θα είναι τόσο καταστροφικές για το μέλλον τους όσο το να φτάσουν τα πράγματα στον εισαγγελέα. Την ίδια στιγμή, εκτιμάται ότι όσο αντιδρούν στον Τειρεσία και αντιτίθενται στην εφαρμογή των αυστηρότερων κανόνων στον τρόπο που λειτουργούν, ουσιαστικά επιτρέπουν στα εναλλακτικά δίκτυα που καραδοκούν, να αποσπάσουν οφέλη. 
Μάλιστα, με δεδομένο ότι η ΔΕΙΑ έχει σκοπό να χρησιμοποιήσει τον Τειρεσία ως μέσο καλύτερου και αυστηρότερου ελέγχου για τις ίδιες τις εταιρείες, θεωρείται ότι και αυτές με τη σειρά τους θα βελτιώσουν τις εσωτερικές τους διαδικασίες και θα θεσπίσουν αυστηρότερους κανόνες, αν δεν θέλουν να βρεθούν αντιμέτωπες με αστικές και ποινικές ευθύνες.
Παρόλα αυτά, μήπως είναι καλύτερα να θεσμοθετηθεί συγκεκριμένα το πώς θα γίνεται αυτό; Με ποιους τρόπους, δηλαδή, θα αποφεύγονται ενδεχόμενες αντίστοιχες παραβατικές συμπεριφορές ή καταχρήσεις εξουσίας, αντί να αφήνεται το θέμα στην καλή προαίρεση της κάθε εταιρείας;
Άλλωστε, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται –και όλο και πιο συχνά το παραδέχονται στελέχη της αγοράς– ότι μεγάλο –ίσως και το μεγαλύτερο– μέρος της ευθύνης για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί φέρουν και οι ίδιες οι εταιρείες που εξέθρεψαν για χρόνια παραβατικές συμπεριφορές. συμπεριφορές, που αφορούν εξίσου διαμεσολαβητές αλλά και στελέχη τους. Στο πλαίσιο αυτό, ίσως δεν θα πρέπει να ξεχνά κανείς πόσων εταιρειών έχει ανακληθεί η άδεια λειτουργίας μέχρι σήμερα. 

Άλλα τα σοβαρά προβλήματα της αγοράς
Στην πραγματικότητα, με τη στάση που κρατούν οι ασφαλιστικές εταιρείες ουσιαστικά δεν κρύβουν τη βιασύνη τους να τελειώνουν με το συγκεκριμένο ζήτημα, αφού, όπως προκύπτει και από συζητήσεις με στελέχη της αγοράς, το θέμα του Τειρεσία αξιολογείται ως ήσσονος σημασίας. Προφανώς γιατί τα ανείσπρακτα, που είναι και το μείζον, αφού τείνει να πάρει μορφή χιονοστιβάδας, είναι κατανοητό ότι δεν θα λυθεί με την εφαρμογή του όποιου Ασφαλιστικού Τειρεσία. Κι αυτό, γιατί όλοι γνωρίζουν ότι τα ήδη χρωστούμενα μάλλον είναι δύσκολο, δεδομένων των συνθηκών, να εισπραχθούν. Όσο για τα από δω και πέρα, ήδη οι περισσότερες εταιρείες έχουν υιοθετήσει και εφαρμόζουν διαφορετικούς τρόπους είσπραξης ασφαλίστρων, που από τις ίδιες εκτιμώνται ως αποδοτικοί.
Σαφώς, οι παθογένειες και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η αγορά κάνουν επιτακτική την ανάγκη για άμεση ύπαρξη και εφαρμογή κανόνων. Πιο επιτακτική, όμως, για τις εταιρείες φαίνεται να προβάλλει η ανάγκη να επικεντρωθούν στα προβλήματα που δημιουργεί η εντεινόμενη δημοσιονομική κρίση, το PSI και το γενικότερο κλίμα πανευρωπαϊκά. Εκείνο, λοιπόν, που τις ενδιαφέρει πρωτίστως είναι να δουν πώς θα αντιμετωπίσουν και πώς θα τοποθετηθούν στο θολό τοπίο που διαμορφώνεται.
Το ερώτημα, όμως, που εύλογα τίθεται είναι το εξής: Υπό αυτές τις …θολές συνθήκες, πόσο βοηθάει το θεσμό να μπαίνει στο στόχαστρο ο πρώτος τη τάξει καλός πρεσβευτής της ασφαλιστικής αγοράς στην κοινωνία; Γιατί αυτό που απ’ όλους αναγνωρίζεται είναι ότι το μεγάλο βάρος της ανάδειξης της αξίας της ασφάλισης σ’ αυτό το θολό περιβάλλον ο ασφαλιστικός διαμεσολαβητής θα το σηκώσει. αυτός που, την ίδια στιγμή, καλείται μέσω του ασφαλιστικού Τειρεσία, όπως μέχρι στιγμής έχει δομηθεί, να σηκώσει και όλες τις αμαρτίες του κλάδου.
Στο πλαίσιο αυτό, ελπίζουμε οι προτάσεις που θα κάνουν οι ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές να είναι εποικοδομητικές και στο κείμενο, που τελικώς θα διαμορφωθεί, να εξασφαλίζεται η περιβόητη εξυγίανση της ασφαλιστικής αγοράς, χωρίς να θυσιάζεται άδικα κανένα από τα …παιδιά της.

Οι παρατηρήσεις της ΕΑΔΕ επί του σχεδίου του Ασφαλιστικού Τειρεσία
Αναλυτικά, οι παρατηρήσεις των διαμεσολαβητών επί του Ασφαλιστικού Τειρεσία στάλθηκαν στην ΤτΕ στις 9/5/12. Στο κείμενο επισημαίνονται τα εξής:  
 «1. Ο σχεδιασμός του προταθέντος σχεδίου Κανονισμού αφορά σχέση πιστωτή-δανειστή και δανειολήπτη-οφειλέτη και όχι δύο συνεργατών ως είναι η Ασφαλιστική Εταιρεία και ο Ασφαλιστικός Διαμεσολαβητής.
Δεν υπάρχει ίση μεταχείριση των δύο εμπλεκομένων μερών. Θεωρείται ως δεδομένο ότι μόνο η μία πλευρά, των Διαμεσολαβούντων, δύναται να εκδηλώσει παραβατική συμπεριφορά.
2. Η «ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ» είναι μία διατραπεζική εταιρεία. Δεδομένου ότι ένας εκ των Διαμεσολαβητών στην προώθηση ασφαλιστικών προϊόντων είναι οι Τράπεζες (Bank Assurance), δεν θα πρέπει αυτός που δημιουργεί και θέτει τους όρους του συστήματος ελέγχου, να είναι και ελεγχόμενος.
3. Στο Προοίμιο γίνεται λόγος για αντικειμενική πληροφόρηση. Πώς κρίνεται και από ποιον τι συνιστά αντικειμενική πληροφόρηση, αφού ο Φορέας, που θα παρέχει την αποκλειστική πληροφόρηση στην «ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ», θα είναι αποκλειστικά και μόνο οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Πώς ελέγχεται η αλήθεια των ισχυρισμών, της παρεχόμενης πληροφόρησης;
Η καλή πίστη δεν μπορεί να θεωρείται a priori δεδομένη των Ασφαλιστικών Εταιρειών. Δεν είναι δυνατόν η άποψη, η πληροφόρηση που παρέχει η Ασφαλιστική Εταιρεία να θεωρείται θέσφατο.
Θα πρέπει να γίνει ανάλογη εφαρμογή της αρχής της προηγούμενης ακρόασης. Θα πρέπει να ζητείται εγγράφως και να καταγράφεται και η άποψη του Διαμεσολαβούντος. Δεν υπάρχει πρόβλεψη και διασφάλιση ότι θα γίνεται ή ότι θα λαμβάνεται υπόψιν.
4. Δεν υπάρχει πρόβλεψη για την περίπτωση που Διαμεσολαβητής θα συνεργάζεται με Διαμεσολαβητή. Στην περίπτωση αυτή ο Διαμεσολαβητής επέχει θέση Φορέα.
5. Κωδ. 01. Η καθυστέρηση θα πρέπει να είναι τεκμηριωμένη. Θα πρέπει να απαιτείται από την «ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ» προηγούμενη έγγραφη όχληση του Διαμεσολαβούντος, ώστε να έχει τη δυνατότητα ο Διαμεσολαβητής να αμφισβητήσει την οφειλή, το ύψος της ή το χρόνο καθυστέρησης, και να λαμβάνεται υπόψιν και η τυχόν έγγραφη αμφισβήτηση-απάντησή του.
6. Κωδ. 02. Ποιος θα κρίνει το γεγονός της είσπραξης ή όχι των ασφαλίστρων και άρα την οφειλή τους; Συχνά υπάρχει διάσταση απόψεων. Οι Εταιρείες θεωρούν εισπραχθέντα ασφάλιστρα που στην πραγματικότητα δεν έχουν εισπραχθεί.
7. Κωδ. 01-11. Αφορούν τέλεση ποινικών αδικημάτων, για τα οποία ισχύει το τεκμήριο της αθωότητας μέχρι την τελεσιδικία της υπόθεσης με δικαστικές αποφάσεις. Είναι αδιανόητο να γίνεται καταχώριση με βάση την υποτιθέμενη «καλοπροαίρετη» άποψη μίας ιδιωτικής ασφαλιστικής εταιρείας.
Η παρακράτηση και μη απόδοση ασφαλίστρων, και κυρίως η αλλοίωση ποσών συναλλαγών, η έκδοση μη εγκεκριμένων ασφαλιστηρίων ή άλλων εντύπων, η εκ προθέσεως εσφαλμένη συμπλήρωση πρότασης ασφάλισης, η εμπλοκή σε απατηλές αιτήσεις ασφαλιστικών αποζημιώσεων, η μη εγκεκριμένη από τον ασφαλιζόμενο τροποποίηση ή μεταφορά ασφαλιστηρίου, φωτογραφίζει και αναφέρεται σε συμπεριφορά που άπτεται και του κοινού ακόμη ποινικού δικαίου. Ποιος θα αποφασίσει και πώς αποδεικνύεται αν υπάρχει π.χ. πλαστογραφία, και δη μετά χρήσεως, απάτη, υπεξαίρεση κ.ά., συχνά κακουργηματικού χαρακτήρα. Η ιδιωτική ασφαλιστική εταιρεία, που ενίοτε βρίσκεται σε διένεξη με τους Διαμεσολαβούντες για λόγους άλλους, όπως εμπορικούς κ.λπ.;
Θα πρέπει να απαιτείται η έκδοση δικαστικής –τελεσίδικης αν όχι αμετάκλητης– απόφασης, προτού γίνει η καταχώριση. Ως έσχατη λύση θα πρέπει τουλάχιστον να έχει ασκηθεί μήνυση-έγκληση από την Ασφαλιστική Εταιρεία.
8. Ουσιαστικά μετακυλίεται ο κίνδυνος της καθυστέρησης της απονομής δικαιοσύνης από τις εταιρείες στους Διαμεσολαβούντες. Αντί να περιμένουν οι Εταιρείες την έκδοση δικαστικής απόφασης, θα καταχωρείται ο Διαμεσολαβητής, με τον κίνδυνο, αν η καταχώριση είναι αβάσιμη, να πρέπει να προσφύγει αυτός στη δικαιοσύνη και αφού αποδείξει το δίκαιό του μετά από 10 χρόνια, να αιτείται αποζημίωσης από την εκάστοτε εν αδίκω Εταιρεία και την «ΤΕΙΡΕΣΙΑΣ ΑΕ». Μέχρι τότε, όμως, θα έχει καταστραφεί οικονομικά, προσωπικά και όχι μόνον.
Η υποτιθέμενη δικλίδα ασφαλείας της προσφυγής –«κατόπιν εορτής»– στη Δικαιοσύνη και στην Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων είναι ανεπαρκής. Θα πρέπει να προστατεύεται η προσωπικότητα κάθε Διαμεσολαβητή από την πιθανή κακή χρήση του κανονισμού, προληπτικά, πριν την καταχώριση, και όχι μετά.   
Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί ένα σύστημα ελέγχου με το οποίο ιδιώτες ελέγχουν ιδιώτες, να λειτουργεί έχοντας a priori, ως αναμφισβήτητα δεδομένα την καλή πίστη του ελεγκτή ως μοναδική
προϋπόθεση της καταχώρισης. Τα ανωτέρω συχνά μπορεί να μην υπάρχουν και άρα υπάρχει σφόδρα πιθανολογούμενος κίνδυνος εκ προθέσεως κακής εφαρμογής του συστήματος ελέγχου, με άμεσα θύματα τους Διαμεσολαβούντες».
 
Διαβάστε, εδώ νεότερη (28/5/12) ανακοίνωση των διαμεσολαβητών όπου προτείνουν Ασφαλιστικό Τειρεσία για όλους.