Ασφάλιση και Άνοια

10

Πηγή: The Geneva Association – Health and Ageing No 26/April 2012

 

Με σκοπό την καλύτερη κατανόηση της φύσης της άνοιας, του μελλοντικού κόστους
 και του πώς μπορεί να βοηθήσει η ασφάλιση στην κάλυψη του κινδύνου, πραγματοποιήθηκε στα τέλη του 2011 (14-15 Νοεμβρίου) στο Τορόντο, το 8ο Συνέδριο της Geneva Association για την Υγεία και τη Γήρανση. Το συνέδριο οργανώθηκε μαζί με τη Sun Life Financial και το κεντρικό θέμα του ήταν «Ασφάλιση και Άνοια». Στις εργασίες του παρέστησαν πάνω από 50 συμμετέχοντες, κυρίως από τον Καναδά και τις ΗΠΑ, με τους περισσότερους να προέρχονται από ασφαλιστικές εταιρείες, αλλά και με συμμετέχοντες από πανεπιστήμια, ιατρικά κέντρα και άλλες ιδιωτικές εταιρείες. 
Τα θέματα που αναπτύχθηκαν ήταν εξαιρετικού ενδιαφέροντος και αφορούσαν την ιατρική, κοινωνική και οικονομική πτυχή της άνοιας, τις προκλήσεις που παρουσιάζει για τις ασφαλιστικές εταιρείες, καθώς και τις εξελίξεις στην ασφαλιστική αγορά και τα προϊόντα για την κάλυψη χρηματοοικονομικών κινδύνων που συνδέονται με την άνοια. 
Ακολούθως παραθέτουμε τη σύνοψη των εργασιών του εν λόγω Συνεδρίου, όπως έχει διατυπωθεί από τον κ. Christophe Courbage, Research Director, Health and Ageing, The Geneva Association.

1η Συνεδρία: Ιατρικές και Κοινωνικές Πτυχές της Άνοιας
Ο πρώτος ομιλητής, ο Dr. Mulsant από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο, αναφέρθηκε στα επιδημιολογικά στοιχεία της άνοιας. Αρχικά, τόνισε ότι δεν υπάρχει αλάθητη διαγνωστική εξέταση αλλά μάλλον διαγνωστικά κριτήρια για την άνοια. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιούνται βιοδείκτες, για να ανιχνεύσουν τυχόν νόσο του εγκεφάλου πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων.  Στη συνέχεια, ο Dr. Mulsant παρέθεσε τους διάφορους παράγοντες κινδύνου της άνοιας, μεταξύ των οποίων η προχωρημένη ηλικία, το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, το οικογενειακό ιστορικό άνοιας, το σύνδρομο Down, τυχόν εγκεφαλικό επεισόδιο και τραυματισμός στο κεφάλι, το κάπνισμα, η σοβαρή κατάθλιψη καθώς και η ήπια γνωσιακή διαταραχή.
Αναφορικά με τους παράγοντες προστασίας, ανέφερε την άσκηση, την εντός γάμου οικογενειακή κατάσταση, τη χρήση στατινών και αντιϋπερτασικών και μία δίαιτα πλούσια σε αντιοξειδωτικά. Επιπλέον, ορισμένοι άνθρωποι δεν εμφανίζουν απώλεια μνήμης, παρά το γεγονός ότι έχουν τα παθολογικά συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ στον εγκέφαλό τους. Αυτό συμβαίνει διότι υπάρχουν αποθέματα που καθυστερούν την εμφάνιση των συμπτωμάτων, ακόμα και όταν η παθολογία είναι παρούσα, ενώ μπορεί να εμφανίζεται σε μεγαλύτερους εγκεφάλους που δεν έχουν υποστεί κάποια βλάβη ή δεν έχουν κάποια εγκεφαλική νόσο, ή εγκεφάλους με έντονη λειτουργικότητα (π.χ. υψηλότερο επίπεδο εκπαίδευσης). Τέλος, αν και η άνοια επικρατεί κυρίως στις ανεπτυγμένες χώρες, ήδη επηρεάζει περισσότερους ανθρώπους στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι περισσότεροι παράγοντες κινδύνου είναι οι ίδιοι και αυξάνονται παγκοσμίως (π.χ. μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής, αστικοποίηση, παχυσαρκία, διαβήτης και υπέρταση). 

Ο δεύτερος ομιλητής, ο Dr Cohen από το Toronto Memory Program, έκανε μία παρουσίαση των φαρμάκων κατά της άνοιας. Τα φάρμακα κατά της άνοιας αποτελούν ένα μικρό αλλά σημαντικό μέρος της προσέγγισης θεραπείας της νόσου Αλτσχάιμερ (Ν.Α.). Τα σημερινά εγκεκριμένα φάρμακα για τη Ν.Α. είναι φάρμακα με βάση τους νευροδιαβιβαστές. Οι αρμόδιες αρχές παγκοσμίως επιτρέπουν δύο κατηγορίες, τους αναστολείς χολινεστεράσης και το ρυθμιστή γλουταμικού οξέως. Παρέχουν μέτρια συμπτωματική αντιμετώπιση, καλά επίπεδα ανεκτικότητας και συνταγογραφούνται λίγο. Υπάρχουν επίσης φάρμακα για την αντιμετώπιση των ψυχιατρικών συμπτωμάτων της άνοιας, όπως η κατάθλιψη, η διέγερση, η παράνοια και οι διαταραχές ύπνου. Στην αγορά υπάρχει μεγάλη επιλογή αντικαταθλιπτικών, αγχολυτικών και νευροληπτικών. Ωστόσο, πολύ λίγα έχουν δοκιμαστεί σε άτομα με Ν.Α. και η αποτελεσματικότητά τους είναι άγνωστη. Επιπλέον, ορισμένα φάρμακα έχουν σοβαρές παρενέργειες. Αξίζει να τονίσουμε ότι η φαρμακολογική αντιμετώπιση είναι ακόμα υπό εξέλιξη και ότι υπάρχουν ελπίδες για καλύτερη συμπτωματική αντιμετώπιση και για φάρμακα που θα μεταβάλουν την προοδευτική εξέλιξη της Ν.Α. Αναφορικά με προσεγγίσεις τροποποιητικές της νόσου, τα αντι-αμυλοειδή φάρμακα αποτελούν την κορυφαία κατηγορία και θα δώσουν πολύ σημαντικά αποτελέσματα δοκιμών στα μέσα του 2012. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η έγκριση φαρμάκων τροποποιητικών της νόσου στην περίπτωση της Ν.Α. θα μεταβάλει δραματικά το τοπίο.  

Ο τρίτος ομιλητής, John Evans από το SCOR, αναφέρθηκε στις σύγχρονες διαγνωστικές μεθόδους και τις θεραπευτικές προοπτικές για τη Ν.Α. Ενώ τα κύρια παθολογικά ευρήματα είναι γνωστά εδώ και πάνω από έναν αιώνα, αποτελεί έκπληξη ότι ακόμα δεν έχει βρεθεί θεραπεία.  Μία εξήγηση είναι ότι υπάρχει πολύ χαμηλή χρηματοδότηση διαθέσιμη για έρευνα. Φαίνεται, όμως, ότι βρισκόμαστε στην άνοιξη μιας νέας εποχής και σε όλη την Ευρώπη γίνονται εκκλήσεις, ώστε να δοθεί προτεραιότητα στην έρευνα για την άνοια. Έχει εκφραστεί η ελπίδα να υπάρξει μία Ευρωπαϊκή Χάρτα για την αύξηση του αριθμού των πασχόντων από άνοια σε κλινικές δοκιμές, την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την εξέταση των υφιστάμενων εμποδίων. Χρησιμοποιώντας νέα διαγνωστικά κριτήρια, ενδεχομένως να είναι δυνατή η πιο έγκαιρη διάγνωση του Αλτσχάιμερ. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερα κλινικά αποτελέσματα με τα διαθέσιμα σήμερα φάρμακα. Στο μέλλον, θα υπάρξουν ουσίες οι οποίες θα αναστέλλουν ή και θα αντιστρέφουν την εξέλιξη της ασθένειας. Επί του παρόντος, η χρήση συνδυασμών ανακουφιστικών φαρμάκων που επιδρούν στις συγκεντρώσεις νευροδιαβιβαστών, ενδέχεται να σταθεροποιήσουν ορισμένους ασθενείς. 
Τέλος, ο Καθηγητής Richard Schulz από το Πανεπιστήμιο του Πίτσμπουργκ έκλεισε τη συνεδρία αναφερόμενος στο θέμα των ανθρώπων που φροντίζουν ασθενείς με άνοια. Εκτιμάται ότι το 2011 στις ΗΠΑ υπήρχαν περί τα 15 εκατομμύρια πάροχοι φροντίδας σε ασθενείς με άνοια, με 17 δις ώρες απλήρωτης φροντίδας, αξίας 202 δις δολ. ΗΠΑ.
Τα άτομα αυτά παρέχουν βοήθεια σε διάφορες μορφές, περιλαμβανομένης της βοήθειας με καθημερινές δραστηριότητες, διαχείριση λήψης φαρμάκων, προβλήματα διαχείρισης συμπεριφοράς, συντονισμό φροντίδας, γραφειοκρατικά ζητήματα, συντροφιά και συναισθηματική υποστήριξη. Αυτή η παροχή φροντίδας μπορεί να σημαίνει χρόνια έκθεση σε στρεσογόνες καταστάσεις, ενώ προκαλεί σωματική και ψυχολογική ένταση, με ελάχιστες ευκαιρίες προσαρμογής. Προκαλεί, επίσης, ένταση και στρες σε άλλες πτυχές της ζωής του ατόμου. Στο μέλλον, η ανάγκη και η ζήτηση για φροντίδα θα αυξηθούν. Ο λόγος είναι ο γηράσκων πληθυσμός, ο αυξανόμενος αριθμός ατόμων με γνωσιακή διαταραχή και η παρατηρούμενη αύξηση παθήσεων που επιδεινώνουν την υγεία, όπως η παχυσαρκία. Ταυτόχρονα, θα μειωθεί η διαθεσιμότητα επίσημων και ανεπίσημων υποστηρικτικών υπηρεσιών, λόγω του μικρότερου αριθμού παιδιών από τη γενιά των baby-boomers, της υψηλότερης συμμετοχής γυναικών στην αγορά εργασίας, των κατακερματισμένων και γεωγραφικά διεσπαρμένων οικογενειών, του υψηλού και μη βιώσιμου κόστους της επίσημης φροντίδας και της έλλειψης επαγγελματιών στο χώρο της φροντίδας υγείας με εμπειρογνωμοσύνη στη γηριατρική.

2η Συνεδρία: Οικονομικές Πτυχές της Άνοιας
Πρώτος ομιλητής ήταν ο κ. Anders Gustavson από την Quantify Research, μία συμβουλευτική εταιρεία που ειδικεύεται στα οικονομικά της ιατρικής, ο οποίος αναφέρθηκε στην παγκόσμια οικονομική επιβάρυνση της άνοιας.
Η οικονομική επιβάρυνση της άνοιας αποτελείται από τα άμεσα ιατρικά έξοδα (περίθαλψη και φάρμακα), τα άμεσα μη-ιατρικά έξοδα (μεταφορές και παράδοση γευμάτων κατ’ οίκον), έμμεσα έξοδα (άδειες ασθενείας, πρόωρη συνταξιοδότηση, μειωμένη παραγωγικότητα) και μη μετρήσιμα έξοδα (μείωση ποιότητας ζωής και πρόωρος θάνατος).
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το κόστος της άνοιας εκτιμάται σε 604 δις δολ. ΗΠΑ το 2010, με το 70% των περιπτώσεων να εμφανίζονται στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρειο Αμερική και το 42% του κόστους να αφορά έξοδα ανεπίσημης φροντίδας. Εντούτοις, εξακολουθεί να υπάρχει αβεβαιότητα για την αποτίμηση της ανεπίσημης φροντίδας, καθώς υπάρχουν διάφορες μέθοδοι. Η προσέγγιση του ανθρώπινου κεφαλαίου αποτιμά την ανεπίσημη φροντίδα σε σχέση με την απολεσθείσα παραγωγή. Η προσέγγιση της αξίας αντικατάστασης αποτιμά την ανεπίσημη φροντίδα σε σχέση με το κόστος ενός επαγγελματία παρόχου φροντίδας. Τέλος, η προσέγγιση της δηλωθείσας προτίμησης αποτιμά την ανεπίσημη φροντίδα σε σχέση με την ίδια αντίληψη του παρέχοντος φροντίδα, αναφορικά με την αξία του χρόνου του.  

Ο δεύτερος ομιλητής της συνεδρίας αυτής ήταν ο κ. Johan Hjertqvist, ο οποίος έκανε μια παρουσίαση για το έργο του Δείκτη Άνοιας/Αλτσχάιμερ (Dementia Alzheimer Index). Στο πεδίο της άνοιας και του Αλτσχάιμερ υπάρχει πολύ περιορισμένη τεκμηρίωση και υλοποίηση βέλτιστων πρακτικών από ιατρικής άποψης. Επιπλέον, πολύ λίγα πράγματα είναι γνωστά για τις κοινωνικές συνθήκες: ποιοι ασχολούνται με τη φροντίδα ατόμων με άνοια, ποια είναι η κατάσταση των οικογενειακών παρόχων φροντίδας, υπάρχει παροχή αμοιβής και στέγης; Υπάρχει κάποια ασφάλιση ή σύνταξη κ.ά. για την υποστήριξη πασχόντων από άνοια; Συνεπώς, ο Δείκτης Άνοιας/Αλτσχάιμερ δεν θα σχηματίζει μόνο δείκτες που θα εκφράζουν τα βασικά στοιχεία των ασθενειών αυτών, αλλά θα παρέχει και ένα περιεκτικό και ευκολονόητο σημείο αναφοράς της επικρατούσας κατάστασης, σε κάθε χώρα που συμμετέχει στο δείκτη.

3η Συνεδρία: Προκλήσεις της Άνοιας για τις Ασφαλιστικές Εταιρείες
Πρώτη ομιλήτρια της συνεδρίας ήταν η κα Michaela Grimm από την Allianz, η οποία μίλησε για τις προκλήσεις της άνοιας σε μία γηράσκουσα κοινωνία. Πρώτα υπενθύμισε στους παρευρισκόμενους τις διάφορες τάσεις γήρανσης και τους παράγοντες επικινδυνότητας της άνοιας (τραυματισμός στο κεφάλι, εγκεφαλικό επεισόδιο, υψηλή πίεση, καρδιοπάθεια, διαβήτης, οικογενειακό ιστορικό και ηλικία). Οι περισσότεροι άνθρωποι που πάσχουν από άνοια ζουν στο σπίτι τους. Οι ανεπίσημοι πάροχοι φροντίδας είναι κυρίως τα παιδιά ή οι σύζυγοι αυτών. Ζουν ως επί το πλείστον κυρίως στο ίδιο σπίτι και είναι γυναίκες. Η μέση ηλικία των οικογενειακών παρόχων φροντίδας είναι 55 έτη. Στο μέλλον, θα μειωθεί ο αριθμός των ανεπίσημων παρόχων φροντίδας. Λόγω της γήρανσης του εργατικού δυναμικού, θα αυξηθεί ο αριθμός των υπαλλήλων με κάποιο ηλικιωμένο μέλος της οικογένειας που θα χρειάζεται φροντίδα. Όλες αυτές οι τάσεις δημιουργούν μία αυξανόμενη ζήτηση ιδιωτικής ασφάλισης και βοήθειας υγείας και μακροπρόθεσμης φροντίδας (LTC). 

Δεύτερος ομιλητής ήταν ο κ. Marc Cohen από τη LifePlans, ο οποίος μίλησε για τον προσυμπτωματικό έλεγχο της άνοιας και τον αντίκτυπο στη θνησιμότητα και νοσηρότητα στην ασφάλιση LTC. Υπενθύμισε, αρχικά, στους παρευρισκόμενους ότι υπάρχει ανάγκη να γίνεται γνωσιακός έλεγχος, ώστε να καταπολεμηθεί ο αυξανόμενος κίνδυνος της αντεπιλογής, αλλά και επειδή η άνοια είναι από τις πλέον δαπανηρές αιτίες απαιτήσεων. Περίπου το 25% όλων των απαιτήσεων που υποβάλλονται στα πρώτα πέντε χρόνια της ασφάλισης αφορούν σε άνοια. Ο ομιλητής αναφέρθηκε στην ιστορία του γνωσιακού ελέγχου. Πριν από το 1990, ο γνωσιακός έλεγχος ήταν ελάχιστος έως μηδενικός. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ο ασφαλιστικός κλάδος άρχισε να χρησιμοποιεί δύο μεθόδους.  Η πρώτη μέθοδος ήταν το Σύντομο Φορητό Ερωτηματολόγιο Διανοητικής Κατάστασης [Short Portable Mental Status Questionnaire (SPMSQ)], το οποίο ήταν σχεδιασμένο για να ανιχνεύει την τρέχουσα κατάσταση άνοιας. Η δεύτερη μέθοδος ήταν το τεστ Καθυστερημένης Επανάληψης Λέξης [Delayed Word Recall (DWR)], σχεδιασμένο για να προβλέπει τη μελλοντική (1-2 χρόνια) κατάσταση άνοιας. Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, παρουσιάστηκε μία παραλλαγή του DWR, το Minnesota Cognitive Acuity Screen, για την ανίχνευση της άνοιας και των πρώτων συμπτωμάτων της. Τέλος, το 2004, παρουσιάστηκε το Enhanced Mental Skills Test, το οποίο ανιχνεύει την Ήπια Γνωσιακή Διαταραχή και χρησιμοποιείται αποκλειστικά ως προασφαλιστικός έλεγχος. Κάθε γενιά των γνωσιακών τεστ προσφέρει καλύτερη δυνατότητα ανίχνευσης των πρώτων σταδίων γνωσιακής βλάβης. Η εμπειρία του ασφαλιστικού κλάδου μακροπρόθεσμης φροντίδας (LTC) έχει δείξει ότι οι έλεγχοι για γνωσιακές διαταραχές μπορούν να διεξάγονται με επιτυχία στο πλαίσιο της προασφαλιστικής διαδικασίας. Στην αγορά, γίνεται ευρέως αποδεκτό ότι οι έλεγχοι αυτοί θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και σε άλλους κλάδους, όπως η ασφάλιση ζωής ηλικιωμένων και η ασφάλιση αναπηρίας. 

4η Συνεδρία: Η Ασφαλισιμότητα της Άνοιας και η Ασφαλιστική Αγορά
Πρώτος ομιλητής ήταν ο κ. Chris Ball, σύμβουλος ιατρός της Gen Re LifeHealth, ο οποίος μίλησε για την πιθανότητα δημιουργίας μιας αγοράς για την ασφάλιση της άνοιας. Απαιτείται μια πολύπτυχη προσέγγιση της επίλυσης του μακροχρόνιου προβλήματος, ώστε να εδραιωθούν τα κατάλληλα χρηματοοικονομικά προϊόντα και οι συμβουλευτικές υπηρεσίες, προκειμένου να στηρίξουν πραγματικά όσους έχουν ανάγκη. Η αλλαγή του μοντέλου χρηματοδότησης πρέπει να θεωρηθεί ως κομμάτι της ευρύτερης ατζέντας, ώστε να ευαισθητοποιηθούν οι καταναλωτές στο θέμα της ασφάλισης μακροπρόθεσμης φροντίδας (LTC). Σήμερα, η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών για την ασφάλιση μακροχρόνιας φροντίδας είναι πολύ χαμηλή και πολύ λίγοι γνωρίζουν πόσο κοστίζει και το πού να αναζητήσουν συμβουλές. Έτσι αυξάνονται οι πιθανότητες να μην βρει κάποιος τη σωστή λύση για την κάλυψη των προσδοκιών του. Ένα απλούστερο μοντέλο χρηματοδότησης σε συνδυασμό με μία κρατική εκστρατεία πληροφόρησης θα αποτελούσε σημαντικό βήμα σε αυτή την κατεύθυνση.

Ο δεύτερος ομιλητής, ο κ. Philip Smalley από την RGA International Corporation, μίλησε για την ασφαλισιμότητα και τα ασφαλιστικά προϊόντα για την άνοια. Συχνά δεν γίνεται διάγνωση της άνοιας. Οι ήπιες περιπτώσεις σε μεγάλες ηλικίες είναι χαμηλής επικινδυνότητας. Πρέπει οπωσδήποτε να σχεδιαστούν νέα προϊόντα, για να καλυφθούν οι ανάγκες των ηλικιωμένων και να καλυφθεί ο κίνδυνος της άνοιας. Η ασφάλιση μπορεί να βοηθήσει στην κάλυψη σχετικών με την άνοια κινδύνων και στην αγορά διατίθενται ήδη αρκετά προϊόντα, όπως ασφάλισης ζωής, σοβαρής ασθένειας, κάλυψης μακροχρόνιας φροντίδας (LTC), κ.ά.
Στις ΗΠΑ, έχει υπάρξει μία απομάκρυνση από τα ισόβια ωφελήματα, με πιο αυστηρή διαδικασία ανάληψης κινδύνου και μεγαλύτερη έμφαση στις γνωσιακές λειτουργίες. Επιπλέον, γίνεται ενεργητικότερη διαχείριση ζημιών. Λαμβάνονται υπόψη αρκετοί παράγοντες, όπως η ηλικία, η σοβαρότητα της άνοιας, ο ρυθμός επιδείνωσης, παράλληλοι παράγοντες νοσηρότητας, το χαμηλό βάρος, προβλήματα κατάποσης, πνευμονία, πτώσεις και κατάγματα ισχίου.
Τελευταία ομιλήτρια ήταν η κα Judy Beamish από τη Sun Life Financial, η οποία μίλησε για το μέλλον της άνοιας. Προσπάθησε να δώσει απαντήσεις σε μία σειρά από ερωτήματα: Θα υπάρξουν σημαντικές αλλαγές στη συχνότητα εμφάνισης της άνοιας; Προς ποια κατεύθυνση; Μπορούμε να προλάβουμε ή να καθυστερήσουμε την άνοια; Θα μπορούσαν οι σημερινές τάσεις να οδηγήσουν σε περισσότερη άνοια ή σε εμφάνισή της νωρίτερα; Τι αντίκτυπο μπορεί να έχει η νέα πληροφόρηση στην επιλογή ή αντεπιλογή προϊόντων άνοιας;
Αν οι περιβαλλοντικοί παράγοντες ευθύνονται για έως και το 50% περιπτώσεων άνοιας της Ν.Α., οι λοιποί παράγοντες επικινδυνότητας είναι ο διαβήτης/το μεταβολικό σύνδρομο, αυξημένο βάρος στη μέση ηλικία, παράγοντες αγγειακής επικινδυνότητας, αυξημένη ομοκυστείνη, απώλεια ακοής, κατάθλιψη, τραυματισμός στο κεφάλι, απώλεια δοντιών.  Υπάρχουν επίσης πολλοί παράγοντες που μειώνουν την επικινδυνότητα, όπως η σωματική δραστηριότητα, η μεσογειακή δίαιτα, η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ και καφέ. Είναι πιθανό να αυξηθούν τα κρούσματα άνοιας λόγω αύξησης της παχυσαρκίας και του διαβήτη σε άτομα νεαρής ηλικίας και άτομα που κάνουν καθιστική ζωή.
Θεωρητικά, αυτή η αύξηση της άνοιας μπορεί να προληφθεί. Ωστόσο, η πρόληψη της άνοιας πρέπει να ξεκινάει από την παιδική ηλικία και όχι στα 65. Οι ασφαλιστικές εταιρείες πρέπει να παρακολουθούν τους παράγοντες επικινδυνότητας, ώστε να προλαμβάνουν μελλοντικές τάσεις συχνότητας εμφάνισης της νόσου.
Πράγματι, η πιθανότητα αντεπιλογής των προϊόντων άνοιας είναι μεγάλη, καθώς ο κίνδυνος είναι προβλέψιμος με βάση το οικογενειακό ιστορικό και τους παράγοντες επικινδυνότητας/τα πρόδρομα συμπτώματα.
Συνολικά, το συνέδριο αυτό ήταν πολύ επιτυχημένο και σίγουρα προσέφερε μία ευρύτατη εικόνα των σχετικών θεμάτων. Είναι σαφές ότι η ασφάλιση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην κάλυψη κινδύνων σχετιζόμενων με την άνοια και είναι θετικό το γεγονός ότι ο ρόλος αυτός θα αυξηθεί στο μέλλον.